گیل گمش، پادشاه شهر باستانی اوروک، یکی از برجسته‌ترین قهرمانان ادبیات سومری و بابلی است که داستان او همراه با دوست وفادارش انکیدو در حماسه‌ای حماسی جاودانه شده است. این حماسه که به هزاره سوم پیش از میلاد بازمی‌گردد، یکی از کهن‌ترین آثار ادبی جهان است و سفرها و ماجراهای این دو شخصیت را روایت می‌کند. گیل گمش و انکیدو پس از متحد شدن، به جنگل سدر که قلمروی خدایان است سفر می‌کنند و با شجاعت گاو مقدس را شکست می‌دهند. همچنین آن‌ها در مقابله با هیولایی به نام هومبه پیروز می‌شوند و این پیروزی‌ها شهرتشان را به اوج می‌رساند.

اما مرگ ناگهانی انکیدو گیل گمش را در غم عمیقی فرو می‌برد. این اندوه و ترس از مرگ، انگیزه‌ای برای گیلگمش می‌شود تا به جستجوی راز زندگی جاودانه و ابدی بپردازد. در واقع، حماسه گیل گمش یک داستان بی‌انتها از اخلاق، تراژدی و ماجراجویی است که به معنای عمیق انسانی، یعنی تلاش برای فرار از فناپذیری و یافتن جاودانگی می‌پردازد.

ترجمه فارسی این حماسه در ابتدا توسط داوود منشی‌زاده انجام شد و سپس ترجمه‌ای بسیار تأثیرگذار و محبوب توسط احمد شاملو منتشر گردید که از طریق کتاب هفته و نشر چشمه در دسترس مخاطبان قرار گرفت.

در باطن ساده و خیال‌انگیز این داستان، مضامینی فلسفی عمیق نهفته است. حماسه گیلگمش بازتابی از تکامل روح انسانی، رنج‌ها و مواجهه با پوچی زندگی است. در این داستان، گیلگمش و انکیدو نماینده دو نیمه مکمل انسان‌اند؛ گیل گمش نماد نیمه مردانه و انکیدو نماد نیمه زنانه که با هم ترکیبی کامل را شکل می‌دهند. نکته‌ای جالب، مراسمی است که پس از مرگ انکیدو برگزار می‌شود؛ گیلگمش برای دوستش توری سفید می‌اندازد، همانطور که بر عروس‌ها می‌اندازند؛ نمادی از دلسوزی و تعهد انسانی به زندگی و مرگ.

این حماسه، همواره به عنوان یکی از شاهکارهای ادبی جهان شناخته شده و خواندن آن، سفری پرمعنا به دل فرهنگ و فلسفه باستانی بشریت است.