رمان «قمارباز» یکی از آثار مهم و تأثیرگذار فئودور داستایفسکی، نویسنده‌ی بزرگ روس، است که برای نخستین بار در سال ۱۸۶۷ منتشر شد. این رمان نه تنها بازتابی از نبوغ داستان‌نویسی داستایفسکی است، بلکه تصویری واقعی و تلخ از اعتیادی است که خود او نیز سال‌هایی از زندگی‌اش را درگیر آن بود. داستایفسکی، که تجربه‌ای شخصی و عمیق از قمار دارد، با دقت و واقع‌گرایی خیره‌کننده‌ای به درون ذهن و روان شخصیت‌های درگیر در این اعتیاد نفوذ می‌کند.

داستان در شهر خیالی رولتنبرگ (الهام‌گرفته از شهرهای قمار اروپا) می‌گذرد و حول محور الکسی ایوانوویچ، جوانی با روحی سرکش و ناپایدار، روایت می‌شود. الکسی که معلم سرخانه‌ است، عاشق زنی مرموز و مغرور به نام پولینا الکساندرفنا می‌شود؛ عشقی نافرجام که او را به سوی قمار و سقوط اخلاقی می‌کشاند. در کنار آن، شخصیت‌های فرعی چون ماجراجویان فرانسوی، یک ژنرال ورشکسته، مادربزرگی مقتدر و دیگر کاراکترها، فضای داستان را پیچیده، جذاب و پرتنش می‌کنند.

داستایفسکی در «قمارباز» تنها به شرح بازی‌های پرهیجان رولت نمی‌پردازد؛ او با مهارت خاص خود، روان انسان‌ها را در برابر وسوسه، ترس، حرص و عشق به تصویر می‌کشد. این رمان همچنین نگاهی نقادانه به جامعه‌ی بورژوازی، فساد اخلاقی، و روابط سطحی و خودخواهانه‌ی انسانی دارد.

نثر این اثر، با وجود نگارش سریع (در کمتر از یک ماه)، پرکشش و پویا است و نشان از تسلط داستایفسکی بر ساختار روایت دارد. «قمارباز» نه‌تنها داستانی از اعتیاد به قمار است، بلکه نمایانگر سقوط انسان در چاه خواسته‌هایی بی‌پایان و ناتوانی در رهایی از چرخه‌ی تکرار و هوس است.